At ve İnsanoğlu

İnsanların atları evcilleştirmesi atlarla olan birlikteliği son yıllarda yapılan arkeolojik çalışma kazılarından elde edilen bilgiler neticesinde ışığında 1000 yıl daha gerilere götürülmüş, Kuzey Kazakistan’da M.Ö. 3500’lü yıllarda Bakır Çağı’nda (M.Ö. 3700 – 3100) oluşan “Botai” kültür insanlarının büyük yerleşim birimlerinde atlarla birlikte yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Botai halkı atları ihtiyaçları doğrultusunda binek hayvanı ve taşımacılıkta da kullanmışlardır. Zaman içerisinde beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacı ile yanlarında daima atları barındırarak onların etinden ve sütünden faydalanmışlardır. Atlarla birliktelikleri iletişim, ulaşım ve savaş dönemlerinden daha önceki yıllara dayanmaktadır. Ancak atın evcilleştirilmesi birlikte ulaşım, iletişim ve savaş yöntemleri tamamen farklı bir boyut kazanarak değişmiştir. Atların hayatımızdaki yeri ve önemi evcilleştirdiği ilk zamandan bugüne kadar olan yaşam içerisinde çevik, atletik, uysal ve güçlü kabul edilen at insanlığın şekillenmesinde hep yanında bulunarak katkı sağlamış ve önemli bir roller üstlenmiştir. Atlar insanlara ulaşım, haberleşme ve taşımacılık alanlarında katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda savaşlarda da önemli rol alarak uzun yıllar çok etkili bir silah olmuştur. Bu nedenle savaşlarda süvariler her zaman piyadelere göre daha üstün ve karşı konulamaz oldukları tarihte de yazarlarımız tarafından anlatılmıştır. At toplumlarda her zaman güvenin ve dostluğun bir simgesi olmakla kalmamış aynı zamanda heybetinden dolayı zenginlik ve asaleti de temsil etmiştir. İnsanlığın at ile birlikteliğinin onun sakin yapısı ve enerjisi ile insan üzerinde her zaman güven oluşturan, sakinleştiren bir etkiye sahip olmuştur. Atın insanla birlikteliğin sağlanması bağ kurulması giderek artan teknoloji ile birlikte günümüz insanını daha çok doğaya bağlayarak, fizik ve ruh gelişimine katkı sağlayan aktivite ve spor olduğu kabul edilmektedir. At insanlığa geçmişte olduğu gibi günümüzde de insanlara sosyal ve kültürel olarak katkı sağlamaya devam etmektedir. İnsan yaşamında, ata düşen görev ise yapacağı ulaşım, taşıma, spor, etkinlik ve sağlık alanlarında görevini yerine getirmeye devam edeceğinin ve bu görevleri artırarak sürdüreceğine kuşku yoktur. Atını bilimsel metotlarla profesyonel yöneten binicinin ve antrenörün becerisi ve yumuşak hareketleri, uzun ve yorucu bir planlı çalışmanın ürünüdür. Binicilik sağlıklı ve uygun atı iyi durumda kullanma sanatı olup bu iyi durumu, atı tam yerinde yönetme, sakinlik içerisinde uygun zamanda, güven içinde ve olabildiğince yapılacak işe az kuvvet sarf ettirerek kullanma becerisidir. Atlı yapılan aktiviteler ihtiyaç sahibi ve engelli bireylerin yaşam döngüsü içerisinde atlarla yapılabilecek çalışmalara katılarak hareket yeteneklerini arttırmak, rehabilitasyon ve tedavi amacıyla son yıllarda çocuklarda veya yetişkinlerde binicilik kulüplerinin destekleri ile hippoterapi alanında tecrübe kazanmaları ile birlikte terapi seansları artarak uygulanmaktadır. Hippoterapi seanslarının dünyada başarılı bir şekilde sonuçlanmasından dolayı bedensel engellilerinde yarışmalara katılabilmesi maksadıyla yeni bir yarış dalının açılmasına sebep olmuştur. Uluslararası Binicilik Federasyonu (FEI) tarafından 2006 yılında Para-Equestrian (Bedensel Engelliler Atlı Sporları) müsabakalarını, Uluslararası Paralimpik Komitesi ile birlikte karar alarak Paralimpik (Bedensel Engelliler Olimpiyatları) müsabakalarına binicilik dalı da eklemiştir. Paralimpik binicilik müsabakaları beyin felci kategorisine ve fiziksel, görme ve zihinsel engelli sınıflarına giren tüm sporculara açık olarak düzenlenmektedir. Bu müsabakaların düzenlenmesiyle birlikte ihtiyaç sahibi ve engelli bireylere yaşama tutunma umudu olarak Poliomyelitis teşhisli Hartel, tedavi seanslarında at binmeyi öğrenmiş ve 1952 Helsinki Olimpiyatları’nda Grand Prix Dressage yarışmasına katılmış yarışma sonucunda gümüş madalya kazanarak terapötik at binmenin tedavideki önemini kanıtlamıştır.

At Bilimleri Dergisi