Atların hareketlerinde en çok görev alan kısımlardan birisi de tırnaktır.
Atların hareketlerinde en çok görev alan kısımlardan birisi de tırnaktır. Tırnağında herhangi bir bozukluk olan at, usta nalbant ve veteriner hekim tarafından takip edilmezse uygun ortopedik nal uygulaması yapılamayacağından dolayı yapmayı planladığımız atlı faaliyetlerde binicilerimizi yarı yolda bırakma olasılığı çok fazladır. Tırnağın yapısı anatomik bünye gereği boynuz niteliğinde olup çok katı, dirençli ve elastikidir. Görevi, atın ayağını oluşturan tüm organları korumaktır. Tırnağın bu görevini eksiksiz yapabilmesi için her zaman sağlam kalması ve elastikiyetini devam ettirmesi gerekir. Bu da tırnağın iyi bakımı ve iyi çakımı ile sağlanabilir.
Sağlıklı tırnakta, kasnağın her tarafında ve üst kenardan alt kenara kadar tüm bölgede herhangi bir çukurluk veya kabarıklık göstermez, düzgündür, çatlaklar bulunmaz ve rengi parlaktır. Yumuşak ökçeler aynı hizada ve aynı büyüklükte, dolgun ve yuvarlak olmalıdır. Taban, ön tırnaklarda az, arka tırnaklarda daha çukur olmalıdır.Tırnak, kasnak, taban (aya) ve maya (çatal) olmak üzere üç kısımdan oluşur. Kasnağın yüzde yirmi beşi su, geriye kalan kısmı ise korneal dokuya dönüşmüş epiteliumdan ibaret, keratinize bir yapıdır. Tırnağın düzgün ve kusursuz olup olmadığı bacakların duruşuna ve ayakların yere basış vaziyetine bağlıdır. Tırnak açısının normal olmaması durumunda adım uzunluğu ve açısı bozulur, bu durum doğrudan atların kas ve iskelet sistemi üzerine etki ederek performans düşüklüğü, topallık ve sakatlanma gibi durumlara sebep olabilir. Kasnak, yere basan bir atın tırnağının toprak üzerinde görünen en büyük izidir. Derinin sona erdiği yerden başlayarak eğik olarak yukarıdan aşağıya ve yanlara uzanır. Bu eğiklik, ön ayakta 45-50 derece, arka ayakta 50-55 derecedir. Kalınlığı bir santimetredir. Bir gövdesi, iki kolu, üst ve alt yüzeyleriyle iç ve dış kenarları bağlıdır. Beyaz çizgi, mıhlara kılavuzluk ettiği için çok önemlidir. Rengi her zaman beyaz olmalıdır, eğer bir hastalık varsa kızarır veya sararır, bazen de çürür ve siyah bir renk alır. Çatal, tırnağın diğer parçalarından daha yumuşak ve lastik gibidir. Taban yastığındaki yağ bezeleri çatalı kuruluktan korur.
Tırnak yeni veya suda yumuşatılmışsa esnektir. Esneklik her şeyden önce çatalda ve yumuşak ökçelerde fazla olur. Eğer kuruyacak olursa bu özelliğini yitirir. Tırnak ısıyı çok az geçirir, böylece kar, buz ve sıcak kumlarda günlerce duran atların tırnak içerisindeki canlı dokularda donma ve yanık olmaz. Atların tırnaklarının bakımında, sağlıklı kalabilmesi için gübre ve idrarda bulunan asitlerin tırnağa temas etmeden kısa süre içerisinde temizlenmesi gerekir. Aksi takdirde tırnağın sağlıksız ve hijyen olmayan bir durum ile karşı karşıya kalması mümkündür. Bu durumların başında, atın boksunda altlığın yaş, pis ve gübre dolu olması tırnağın bütünlüğünün bozulmasına sebep olabilir. Tırnağın bütünlüğünün bozulması sonucunda da maya çürümesi meydana gelmektedir. Maya çürümesi, tamamen at bakıcısının yeterince ahır hizmetlerini ve at bakımını iyi yapmamasından kaynaklanmakta ve antrenörün, binicinin, at sahibinin atı kontrol etmemesinden dolayı oluşmaktadır. Sevgi, saygı ve güven kontrol etmemeye, bilgileri paylaşmamaya mani olmamalıdır. Ekip başarısı ayrıntılarda saklıdır.
Maya çürümesi çoğunlukla ayakları devamlı ıslak zeminde kalan atlarda görülür. Mayanın yarıklarından içeri biraz hidrojen peroksit dökülerek oldukça kolay tedavi edilir. Peroksitinin kimyasal işlemi bittikten sonra biraz bakır sülfat tozu dökülür ve pamukla iyice bastırılır. Dış temastan yalıtmak için, tırnağın içine ve dışına sıcak katran sürülür. Bu tedavi yapılmazsa maya görevini yapamaz ve dağılır. Bazı atlar sert veya beyaz (peynir) tırnaklı olurlar. Bu durum atın beslenmesindeki protein eksikliğinden kaynaklanır. Boynuzun gelişmesini artıracak bir beslenme sağlamak için tırnak gelişimi için veterinerin tavsiye ettiği vitamin katkıları verilmelidir. Sert tırnaklı atlar genelde sert zemin çalışmalarında ve iklimin kurak sıcak olmasından kaynaklanmaktadır. Sert tırnağı önlemek için, atın eğitimini çamurlu arazide su içerisinde binerek veya at yüzdürülerek önlenebilir. Yüzdürme esnasında at suyun içerisinde on beş dakika bekletilmelidir. Atların dinledikleri yer yani padoklarının içerisinde çamurlu ve ıslak bölgeler sağlanarak, tırnağı sert olan atın tırnağının yumuşaması ve sağlıklı olması sağlanabilir. Bu öneri ökçe darlığı olan ayaklar için de önerilir. Spor atlarının yüzdürülmesi günümüzde at sağlığı ve eğitiminde çok önem kazanmakta ve özel yüzme havuzları gün geçtikçe artmaktadır. Atları yüzdürmek, spor atlarını sağlıklı tutar. Tendonları daha sağlam yapıya zorlamadan dayanıklı hale getirir ve ayakların esnekliği korunarak yapacağı spor branşlarındaki hareketleri istekli uygulayarak attan yüksek derece verim alınabilir.
Tırnağı uygun özellikleri taşımayan atlar zamanla topallar veya görevini yapamaz duruma gelir. Bu nedenle düzgün tırnağın genel özellikleri bilinmelidir. Tırnağın yapısı, açısı ve özellikleri büyük önem taşır. Tırnağında herhangi bir bozukluk bulunan atların ayak ve bacak yapısında da bozukluklar oluşmaktadır.
At Bilimleri Dergisi İmtiyaz Sahibi.
YORUMLAR