2026 Yılı Engel Atlama Branşında Kan Protokolü ve Kayıtlı Uyarı Kartı

2026 yılı itibarıyla engel atlama branşında yürürlüğe giren At Kondisyonu (Kan) Protokolü ve Kayıtlı Uyarı Kartı Sistemi, at refahını merkeze alan, şeffaf ve kayıt altına alınabilir bir denetim mekanizması oluşturmayı amaçlamaktadır. FEI tarafından uluslararası düzeyde yürürlüğe konulan bu düzenlemeler, Türkiye Binicilik Federasyonu tarafından ulusal yarışmalarda da uygulanmaya başlanmıştır. Bu makalede söz konusu protokolün kapsamı, uygulama süreci ve disiplin mekanizması akademik bir çerçevede ele alınmaktadır.

Modern binicilik sporunda performans kadar etik sorumluluk da önem kazanmıştır. Atın biyolojik, fizyolojik ve psikolojik bütünlüğünün korunması; sporun sürdürülebilirliği açısından temel bir gerekliliktir. Bu bağlamda 01 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren At Kondisyonu (Kan) Protokolü, yalnızca yaptırım getiren bir düzenleme değil; aynı zamanda önleyici ve eğitici bir sistem olarak tasarlanmıştır.

Protokol, özellikle eyer/donanım kaynaklı yaralanmalar, binici müdahalesi ve mahmuz veya kamçının aşırı kullanımına işaret eden izler gibi durumlarda uygulanacak prosedürleri detaylı biçimde tanımlamaktadır.

At Kondisyonu (Kan) Protokolünün Yapısal Çerçevesi

01 Ocak 2026 tarihli “At Kondisyonu / Durumu Protokolü (Kan Protokolü)” belgesinde

AT KONDİSYONU PROTOKOLÜ dört ana bölümden oluştuğu belirtilmektedir:

1. Genel Protokol

2. Atın yan bölgelerinde kan bulunması ve/veya mahmuz/kamçı aşırı kullanımına işaret eden izler

3. Atın vücudunun diğer bölgelerinde kan bulunması

4. Yarışma ile bağlantılı olmayan zamanlarda kan bulunması

Bu sistematik yapı, olayın meydana geldiği zamana ve anatomik bölgeye göre farklı prosedürler öngörerek denetim sürecini standartlaştırmaktadır.

Genel Protokol ve Yetki Dağılımı

AT KONDİSYONU PROTOKOLÜNDE açıkça belirtildiği üzere;

• Yaptırım kararı verme yetkisi yalnızca Hakem Heyeti’ne aittir.

• Komiserlerin görevi tespit, belgeleme ve raporlamadır.

• Veteriner Delegesi/Üyesi atın yarışmaya uygunluğunu değerlendirmekle sorumludur.

Bu görev ayrımı, disiplin sürecinde yetki karmaşasını önlemekte ve objektif bir değerlendirme zemini oluşturmaktadır.

Baş Komiserin ekibini yarışma başlamadan önce prosedürler hakkında bilgilendirme zorunluluğu da sistemin kurumsal disiplin yönünü güçlendirmektedir.

Atın Yan Bölgelerinde Kan Tespiti ve Belgeleme Süreci

AT KONDİSYONU PROTOKOLÜNDE, atın yan bölgelerinde kan bulunması veya mahmuz/kamçı aşırı kullanımına işaret eden izlerin tespiti halinde uygulanacak adımlar ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Bu süreçte:

• Alanın temizlenmesine kesinlikle izin verilmez.

• Fotoğraf ve video kayıtları alınır.

• Yaraya yakın ölçü referansı içeren görseller çekilir.

• Eldivenle temas sağlanarak kanın varlığı objektif biçimde belgelenir.

• Eldiven şeffaf poşete konularak yarışma numarası ile kayıt altına alınır.

AT KONDİSYONU PROTOKOLÜNDE, eldivenle yapılan temas ve ölçüm sürecinin nasıl gerçekleştirildiğini görevli kişi yada kişiler tarafından bilinmelidir. Bu uygulama, delil zincirinin korunmasına yönelik dikkat çekici bir prosedürel hassasiyet göstermektedir.

Diğer Anatomik Bölgelerde Kan Tespiti

Atın bacaklarında, başında, ağzında, çenesinde veya gem/kantar zinciri/burunluk gibi ekipmanlara bağlı kan tespit edilmesi halinde AT KONDİSYONU PROTOKOLÜ;

• Donanım yerindeyken görüntü alınır,

• Ardından ekipman gevşetilir veya çıkarılır,

• Yaralanma ayrı ayrı belgelenir,

• Baş Komiser ve Veteriner Delegesi sürece dahil edilir.

Bu aşamada veterinerin rolü, disiplin kararından ziyade atın yarışmaya devam edip edemeyeceğini belirlemektir. Böylece etik sorumluluk ile sportif karar birbirinden ayrıştırılmış olur.

Yarışma Dışı Zamanlarda Tespit

AT KONDİSYONU PROTOKOLÜ yarışma ile bağlantılı olmayan zamanlarda (örneğin antrenman sırasında) tespit edilen kan vakalarının ilke olarak Kayıtlı Uyarı gerektirmediği; ancak başka yaptırımlara yol açabileceği belirtilmektedir. Bu ayrım, yarışma esnasındaki sportif sorumluluk ile genel disiplin sorumluluğu arasında bilinçli bir fark gözetildiğini göstermektedir.

Kayıtlı Uyarı Kartı Sistemi ve Disiplin Mekanizması

Kan Protokolü ile bağlantılı olarak uygulanan Kayıtlı Engel Atlama Uyarı Kartı Sistemi;

• İlk ihlalin resmi kayda geçirilmesini,

• 12 ay içinde ikinci ihlal halinde yarışmalardan men ve para cezası uygulanmasını,

• Sürecin federasyon tarafından arşivlenmesini öngörmektedir.

Bu yapı, cezanın anlık bir yaptırım olmasının ötesine geçerek süreklilik arz eden bir disiplin sicili oluşturulmasını sağlamaktadır.

2026 yılı düzenlemeleri, engel atlama branşında denetim kültürünün kurumsallaşması açısından önemli bir dönüm noktasıdır. At Kondisyonu (Kan) Protokolü;

• Delil temelli,

• Objektif,

• Kayıt altına alınabilir,

• Uluslararası standartlarla uyumlu bir sistem ortaya koymaktadır.

Bu düzenlemeler, yalnızca yaptırım uygulamak amacıyla değil; at refahını merkeze alan bir spor anlayışını yerleştirmek için geliştirilmiştir. Disiplin, şeffaflık ve eğitim temelli bu yaklaşım; binicilik sporunun etik çerçevesini güçlendiren stratejik bir adımdır.

2026 yılı itibarıyla yürürlüğe giren Kan Protokolü ve Kayıtlı Uyarı Kartı Sistemi, Türkiye’de ulusal yarışmaların uluslararası normlara entegrasyonunu sağlamış; at refahını sportif başarının ön koşulu olarak konumlandıran çağdaş bir yönetim modelini hayata geçirmiştir.

Ali Ekber Ün

At Bilimleri Dergisi İmtiyaz Sahibi.