Eğitimler genellikle 1.5-2 yaşlarında başlanır.
Atlardaki bütün olumsuz davranışların nedeni; insanlardan gördükleri kötü muamele sonucu yaşadıkları travmadır. Hiç bir at doğuştan kötü huylu değildir. İnsanların zorbaca ve acı veren davranışları ile bilinçsizce yapılan baskı ve zorlamalar, atların kötü huy sahibi olmasına ve tesis edilmiş / edilecek güven ortamının tamamen ortadan kalkmasına neden olmaktadır. Atlarla birlikte bir şeyler yapılacaksa öncelikle onun güvenini kazanmak şarttır. Bir atın bizi lider olarak kabul etmesi için önce bize güven duyması ve bizim de bu kazanılmış güvenin kaybolmaması için çok dikkatli olmamız gerekir. Atçılığa gönül vermiş duayen at sahibi Özdemir ATMAN’ın dediği gibi ‘’tay büyüyen bir çocuk gibidir.’’ Bunun için sabır emek ilgi göstermek ve bilgi sahibi olmak gerekiyor. At gibi düşünmeyi öğrenmeliyiz, şayet at verilen bir komutu, istenilen bir işi yapmıyorsa hatayı önce kendimizde aramalıyız. Karşılıklı zıtlaşma gittikçe artan çözümsüzlükleri beraberinde getirir. Unutulmaması gereken en önemli faktörlerden biri at yarışlarının başrol oyuncuları olan atların, birer canlı olduğudur. Atlarında da insanlar gibi psikolojileri vardır ve aynı insanlar gibi yaşadıkları ortamdan veya etkileşimde bulundukları insanlardan hoşlanır veya hoşlanmazlar. Eğer bir at bulunduğu ortamdan ve insanlardan hoşnut değilse bu durum davranışlarına yansır ve performansı üzerinde olumsuz etki yaratır. Biz insanların nasıl ki bir günü diğer bir günü ile aynı olmuyorsa, aynı şekilde bir atın da bir günü ile diğer günü aynı olmayabilir. Çeşitli sağlık sorunları ortaya çıkabilir,(gazı olur, ağrısı olur, ters yatmıştır, ayağını çarpmıştır, yem yemez v.b.) fakat atların konuşabilme gibi bir özellikleri olmadığından bu dertlerini anlatabilmelerine imkân yoktur. Antrenörü ve seyisi tarafından bu tip sorunları fark edilemeyen bir atın, o gün koşacağı yarışta başarılı olabilme şansını siz tahmin edin. Bir İngiliz tayının hipodroma ilk geldiği günden ilk yarışına yaşadığı eğitim sürecini aşağıda anlatmaya çalışacağım.
Eğitimler genellikle 1.5-2 yaşlarında başlanır ve hipodrom yaşantısında çalışma ve antrenman durumlarına hazır olması sağlanır ‘TAY KIRMA’ dediğimiz atların ilk defa binek yapılması ve üzerindeki binicisi kabullenerek yürüyüş ya da çalışma yapması eğitimi verilir. Amacımız tay kırma aşamasının sonunda tayın, üzerindeki biniciyle hareket edebilmesini sağlamaktır.
Bir tayın yarışçılık adına aldığı ilk eğitim yular takımı ile gerçekleşir. Tayların insanlara alışması, tımar gibi temizlik bakımlarının yanı sıra ayaklarının alınması, temizlenmesi ve bakımının yapılması nallama öncesinde alıştırma niteliği taşır. Atçılık aksesuar ve ekipmanlarının (kantarma, eyer) kullanılması ve kabullendirilmesi eğitimidir. Kantarma/ eyer (1 haftada) binekleri (3 haftada) Tırıs (1 haftada) Kenter 7 grup (5 haftada) açık koşular 26 grup ( 19-31 haftalarda ) yaklaşık olarak 7 ayda at ilk yarışına hazır olur.
Sırası İle Bu Süreçte Taylara Verilen Eğitimler;
1-Başlık (kantarma) ve eyere alıştırma
2-Lonj (çılbır) çalışması
3-Römorka binme-inme
4-Starting boxa giriş-bekleme-çıkış
5-Bireysel çalışma, grup çalışması
6-Özgüven eğitimi
7-Çevresel faktörlere alışma
8-Yarış alanı ve yarış koşullarına alışma
9-Yürüyüş antrenmanları (binekleri).
Kantarmaya Alıştırma; Kendilerini ahırda çok rahat hissettikleri için başlığa ahırda alıştırmakta fayda vardır. Taylara ilk başlığı takarken burunsalık kısmının çıkarılmasında fayda vardır. Kantarma demirine pekmez gibi tatlı şeyler sürerek kantarma demirine alıştırmak için yöntemler denene bilir.
Donanıma alıştıktan: Taylar eğitmenine güven duyuyorsa, en fazla 2 tekrar sonucunda çok rahat alışırlar. Tüm malzemelere ve donanıma alışmış, en azından üzerinde binicisi yedekte hareket edebilecek durumda olan atlar için lonj, tamamlayıcı bir çalışma olarak düşünebiliriz.
Eyere Alıştırma: Geniş bir alana ihtiyaç vardır. Keçe üzerine koyulmadan önce koklatılmalı, sonra vücudunun değişik yerlerine sürtülerek en son yerine yerleştirilmelidir. Bu denemeler sık sık tekrarlanmalıdır. Eyer ağırlığına alıştığında kolon sıkma işlemi de yapılır.
Biniş: İlk biniş lonjda yapılmalıdır. Hafif bir binici olmalıdır. Önce taya ağırlık aktarması yapılmalıdır. Göbek değdirme de tayla hareket etmek çokta güvenli değildir. Burada amaç genç atı durduğu yerde binici ağırlığına alıştırmaktır. Sık sık inme-binme çalışması yapılmalıdır ve bu sırada genç at bol bol okşanmalıdır. Pist çalışmalarının ilk günü 1 tur tırıs. Sonra ki gün 1 tur tırıs, 1 tur kenter 3-4 gün sonra ise 1 tur tırıs, 2 tur kenter olmalıdır.
Starting boxs giriş-bekleme-çıkış: Eğitim sürecin dışında at günün büyük bir kısmını birbirlerinden ayrı bir şekilde ahırlarda kapalı olarak geçirir. Starting boxs girdiğinden kapalı yer olması sebebiyle bir çok at çok fazla stres yapar. Bu eğitim büyük bir sabır gerektirir. Yanlış bir müdahale telafisi çok zor olur hatta bir çok atın yarış hayatın başlamadan bitmesine sebepte olur.
At Bilimleri Dergisi Köşe Yazarı
YORUMLAR