Atlarda Kullanılan Donanımlar

Atların binilebilmesi, kullanılabilmesi, eğitilebilmesi ve sevk ve idare edilebilmesi için uygun donanım gereklidir. Bu donanımları şu şekilde sınıflandırabiliriz:

• Elle Kullanılan Donanım
• Yük Taşıma Donanımı
• Koruyucu Donanım

Elle Kullanılan Donanım

1. Başlık: Atın sevk ve idare edilebilmesi için başına takılan donanımdır. Çeşitleri şunlardır:
   • Kantarma Başlık
   • Gem Başlık
   • Delikli Kantarma Başlık
   • Tam Başlık
   • Lonj Başlığı

   a. Kantarma Başlık, Gem Başlık, Delikli Kantarma Başlık: Atın ağzına etki eden bir demiri (kantarma veya gem demiri olabilir) atın ağzında tutmaya yarayan deri aksam ile binicinin bu demire etki etmesini sağlayan dizgin kollarından oluşur. Başlık üzerindeki deri aksam, atın başı üzerinde bulunduğu yere göre isimlendirilir. Parçaları şunlardır:

   • Burunsalık
   • Alınsalık
   • Tepe Kayışı
   • Yanak Kayışı
   • Çenealtı Kayışı
   • Boğazaltı Kayışı

   Başlığın parçaları: Tepe Kayışı, Yanak Kayışı, Boğazaltı Kayışı, Alınsalık, Burunsalık, Çenealtı Kayışı, Birleşme Halkası, Ağızlık Demiri, Dizgin Kolu, Kelebek

   b. Tam Başlık veya Çift Başlık: Atın ağzında hem kantarma demirini hem de gem demirini bulunduran, iç içe geçmiş iki başlıktan oluşur. Çift dizgin koluyla kullanılır. İlave olarak gem demirini alt çeneye bağlayan suluk zinciri ve gem demirini yerinde koruyup atın ağzında ters dönmesini önleyen gem kayışı vardır. Bu başlık, binicinin ata yaptığı etkileri en kuvvetli düzeyde uygulamaya yarayan bir başlıktır.

   c. Lonj Başlığı (Çılbır Başlığı): Üzerinde atın ağzına etki eden herhangi bir demir bulunmayan sağlam yapıda bir başlıktır. Özel halkalı bir burun bandı vardır ve genç atların lonjda eğitilmesinde kullanılır.

   d. Başlık Tasma (Yular): Genelde ahır ve merada, binilmediği durumlarda atların yakalanması, bağlanması ve yedekte gezdirilmesi amacıyla kullanılır.

   Tepe Kayışı, Yanak Kayışı, Boğazaltı Kayışı, Alınsalık, Burunsalık, Çene altı Kayışı, Birleşme Halkası, Ağızlık Demiri, Dizgin Kolu, Kelebek

2. Başlıklarla Kullanılan Yardımcı Donatımlar: Bu donanımlar, atın çalışma sırasında baş ve boynunu taşıyacağı yeri öğretmek, ağızlık demirinin etkilerini kuvvetlendirmek, atın binicinin ellerine daha fazla itaatini sağlamak, boynunun ileriye doğru uzanmasını sağlamak suretiyle atlama esnasında kullanacağı boyun kaslarının uygun yapıya ulaşmasını sağlamak amacıyla kullanılır. Ayrıca, bazı atlarda yanlış eğitim veya boynun doğal yapı bozukluğundan ileri gelen kötü alışkanlıklarının giderilmesi amacıyla da kullanılır. Bunlar şunlardır:
   • Martingal
   • Yan Kayışı
   • Şambon
   • Gogh
   • Kontinental

Bu donanımlar, atların sağlıklı ve verimli bir şekilde eğitilmesi, sevk edilmesi ve kullanılabilmesi için gereklidir. Her bir donanımın farklı bir işlevi vardır ve atın performansını ve binicinin kontrolünü optimize etmeye yardımcı olur.

Ali Ekber Ün

At Bilimleri Dergisi İmtiyaz Sahibi.