Atların Beslenmesi

Atların yaşama, büyüme ve verimli olabilmeleri için doğru ve dengeli bir şekilde beslenmeleri şarttır. Atlara verilen yem, yaşlarına, çalışma durumlarına ve genel sağlık koşullarına göre belirli oranlarda ve dengeli bir şekilde verilmelidir. Atlara sunulan yemde temel olarak su, protein, karbonhidratlar, mineraller ve vitaminler bulunmalıdır.

Su

Atların vücutlarının yaklaşık %70’i sudur. Su, beden ısısını düzenler ve sindirim ile gıdanın emilmesinde önemli bir rol oynar. Atların su gereksinimi mevsime, çalışma durumlarına, vücut yapılarına ve alınan gıdaya göre değişiklik gösterir. Orta büyüklükteki bir at, günde yaklaşık 40 litre su içebilir. Kışın bu miktar azalır. Suyu yemden 15-30 dakika önce vermek önemlidir. Su içildikten 15-30 dakika sonra vücutta yayılır ve büyük bir kısmı kör bağırsağa geçer. Bu nedenle yem, sudan sonra verildiğinde, yemin su içinde yumuşayarak şişmesi ve suyun üstünde kalması tehlikesi ortadan kalkar. Çalışan atlara ise dinlendikten ve teri kuruduktan sonra su verilmelidir. İçme suyu sıcaklığı 8-15 derece arasında olmalıdır. Su soğuksa, atın suyu hızlı içmesi engellenmelidir. Ayrıca, içme suyu temiz, berrak ve kokusuz olmalıdır.

Karbonhidratlar

Karbonhidratlar enerji ve ısı sağlarlar. Fazlası vücut tarafından yağ ve diğer maddelere dönüştürülerek depo edilir. Atların beslenmesinde önemli karbonhidrat kaynakları arasında arpa, buğday kepeği, ot ve saman yer alır.

Proteinler

Proteinler, canlıların büyümesi, çalışması, doku onarımı ve yeni dokuların yapımı için gereklidir. Kas yapımı ve onarımı için temel maddelerdir. Özellikle tayların düzenli büyümeleri için proteine ihtiyaçları vardır. Protein yönünden zengin besinler arasında fasulye ve bezelye bulunur. Arpa ise yaklaşık %10 oranında protein içerir.

Mineraller

Mineraller, iskelete sertlik ve dayanıklılık kazandırmak, metabolizma ve endokrin sistemin etkinliğini sağlamak için gereklidir. Atlar için en gerekli mineraller arasında fosfor, magnezyum ve kalsiyum yer alır. Fosfor ve magnezyum, arpa, buğday kepeği, fasulye ve bezelyede bulunur. Kalsiyum için en iyi kaynak ottur. Gelişimini tamamlamış atların kalsiyum ve fosfor ihtiyacı azalır.

Vitaminler

Vitaminler, vücudun normal işlevlerini yerine getirmesi için gerekli yapı taşlarıdır. Beslenme, sindirim, büyüme ve gelişmede önemli rol oynarlar. Özellikle genç atlar için çok önemlidirler. Atlara verilen yemler belli oranlarda vitaminleri de içermelidir. Aşırı vitamin, atın bünyesinde olumsuz etkilere neden olabilir. Tek yönlü vitamin verilmesi vücutta dengesizliğe yol açabilir. Genç atların gelişimini sağlamak için A vitamini ve kemik oluşumu için D vitamini yeterince verilmelidir. Atlar B vitamini komplekslerini midede sentezleyemedikleri için bu vitaminlerin karşılanmasına dikkat edilmelidir. E vitamini ise damızlık ve yarış atları için önemlidir, çünkü kılcal damarları genişleterek kalbin çalışmasında ve kas gelişiminde fayda sağlar.

Cafer Yıldırım

At Bilimleri Dergisi Köşe Yazarı